در ژوئیه ۱۹۴۵، با فروکش کردن غرش توپ‌ها در اروپا و بازگشت سربازان خسته به خانه، تصویری مشترک در ذهن آن‌ها نقش بسته بود: ویلیس ام‌بی (Willys MB)، خودرویی چهارگوش، خشن و خستگی‌ناپذیر که در سخت‌ترین شرایط جنگی، از میان گل و لای و زیر آتش توپخانه عبور می‌کرد و هرگز متوقف نمی‌شد.

اما در همان زمان، در کارخانه ویلیس-اوورلند در وی دانلود اوهایو، مهندسان به فکر جنگ نبودند. آن‌ها به مزارع وسیع ذرت و دامداری‌هایی می‌اندیشیدند که سال‌ها با کمبود اسب و وسایل نقلیه باری دست‌وپنجه نرم کرده بودند. کشاورزان به خودرویی نیاز داشتند که نه شبیه خودروهای سواری براق دیترویت باشد و نه تراکتورهای غول‌پیکر. این خودرو، با دماغه‌ای کوتاه، چراغ‌های برجسته و بدنه‌ای به رنگ خاکی گندم‌زار، چیزی غریب بود. همان ماشینی که یک فرمانده ارتش گفته بود جنگ را برده است، حالا با کمی تغییر، آمده بود تا جای دو اسب بارکش را بگیرد. آن روز، کلمه CJ یا جیپ غیرنظامی (Civilian Jeep) متولد شد.

اکنون، هشت دهه پس از آن روز گرم و غبارآلود در سال ۱۹۴۵، در سپتامبر ۲۰۲۶، در دورانی که صنعت خودرو میان نمایشگرهای لمسی بزرگ، شتاب‌گیری بی‌صدای خودروهای برقی و خطوط خشک آیرودینامیک گم شده است، جیپ از یازدهمین عضو پروژه جاه‌طلبانه خود، یعنی سری Twelve 4 Twelve، رونمایی می‌کند: جیپ رانگلر JL-2A مدل ۲۰۲۷.

این خودرو تنها یک پکیج تزئینی ساده یا یک نشان چسبانده شده روی بدنه نیست. این ماشین نقطه پایانی یک داستان ۸۱ ساله است؛ پیوندی مهندسی‌شده و دقیق میان روزی که جیپ پوتین‌های نظامی‌اش را درآورد تا چکمه‌های کارگری بپوشد و امروز که سخت‌ترین صخره‌های جهان را فتح می‌کند.

تولد جیپ CJ، اسب کاری آهنی

برای درک ماهیت جیپ رانگلر JL-2A جدید، باید به اسناد و بایگانی‌های ۱۹۴۵ تا ۱۹۴۹ بازگردیم. ویلیس MB یک شاهکار مهندسی بود، اما برای میدان نبرد ساخته شده بود؛ جایی که سرباز مصرف‌کننده بود، نه کشاورزی که باید هزینه‌های سوخت، استهلاک و نگهداری را از درآمد ناچیز محصول خود حساب می‌کرد.

تبدیل یک ماشین ارتشی به خودرویی چندکاره برای شهروندان غیرنظامی، چالشی پیچیده بود. چارلز سورنسن، مدیر وقت ویلیس-اوورلند، این ایده را عملی کرد: جیپ نباید فقط یک وسیله حمل‌ونقل باشد، بلکه باید یک منبع سیار تولید نیرو در مزرعه شود. تولید جیپ CJ-2A در ۱۷ ژوئیه ۱۹۴۵ آغاز شد، در حالی که هنوز ارتش خطوط تولید را برای تحویل آخرین سفارش‌های زمان جنگ در اختیار داشت. در چهار سال، تا زمان توقف خط تولید در سال ۱۹۴۹، دقیقاً ۲۱۴,۷۶۰ دستگاه از این خودرو از کارخانه خارج شد؛ اعدادی که ردپای تحول تدریجی آن را نشان می‌دهند:

• سال ۱۹۴۵: تنها ۱,۸۲۴ دستگاه (کمیاب‌ترین و خالص‌ترین نمونه‌ها)
• سال ۱۹۴۶: جهش تولید به ۷۱,۵۵۴ دستگاه
• سال ۱۹۴۷: تثبیت بازار با ۶۵,۰۷۸ دستگاه
• سال ۱۹۴۸: اوج شکوفایی با ۷۴,۱۲۲ دستگاه
• سال ۱۹۴۹: توقف تدریجی تولید با ۲,۱۸۲ دستگاه و آغاز دوران CJ-3A.

تفاوت‌های نسخه‌های اولیه جیپ (VEC)

در میان کلکسیونرها و پژوهشگران تاریخ جیپ، اصطلاحی وجود دارد: VEC یا جیپ‌های غیرنظامی نخستین (Very Early Civilian). این خودروها شواهد زنده‌ای از دوره گذار بودند؛ دوره‌ای که مهندسان ویلیس قطعات مازاد انبار ارتش را با قطعات مهندسی جدید تلفیق می‌کردند.

یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های مهندسی نسخه‌های اولیه (تا شماره شاسی ۱۳۴۵۳)، استفاده از اکسل عقب شناور کامل (Full-Floating Dana 23) بود؛ ساختاری که مستقیماً از خودروهای نظامی به ارث رسیده بود تا بارهای سنگین در زمین‌های زراعی، شفت اکسل را دچار تنش نکند و کل وزن روی پوسته بیرونی محور بیفتد. علاوه بر این، تا شماره شاسی حدود ۳۸۲۲۱، رانندگان با پدیده‌ای روبه‌رو می‌شدند که امروزه برای یک جیپ شبیه به شوخی به نظر می‌رسد: شیفتر دنده ستونی یا همان سه دنده روی ستون فرمان.

ویلیس می‌خواست رانندگی با جیپ شبیه خودروهای سواری استاندارد شهری باشد تا کشاورزان و خانواده‌هایشان احساس راحتی کنند، اما سیستم اتصالات و اهرم‌بندی‌های این گیربکس ستونی در ارتعاشات سنگین دشت و مزارع به‌سرعت ساییده می‌شد و گیر می‌کرد. ویلیس خیلی زود این ایده را کنار گذاشت و گیربکس پرقدرت و افسانه‌ای T-90 را با دسته دنده مستقر در کف اتاق جایگزین کرد؛ گیربکسی تنومندتر از نسخه ضعیف‌تر نظامی T-84 که توانایی تحمل گشتاورهای ناگهانی را داشت.

ردپای پیشینه رزمی حتی روی ورق‌های بدنه نسخه‌های VEC نیز دیده می‌شد. در سمت راننده، فرورفتگی‌هایی که برای جای تبر و بیل روی نسخه‌های نظامی وجود داشت، هنوز روی بدنه پرس می‌شد؛ زیرا خطوط قالب‌گیری پرس بدنه هنوز فرصت نکرده بودند ابزارهای خود را برای طراحی تجاری تغییر دهند.

مشخصات فنی جیپ CJ

زیر کاپوت کوتاه CJ-2A، موتور افسانه‌ای Go-Devil با حجم ۲.۲ لیتر چهارسیلندر L-Head قرار داشت؛ موتوری که حدود ۶۰ تا ۶۳ اسب‌بخار قدرت و ۱۴۳ نیوتن.متر گشتاور تولید می‌کرد. این ارقام روی کاغذ کم به نظر می‌رسیدند، اما نکته کلیدی در ضریب خنک‌کاری و تنظیم دور موتور نهفته بود.

ویلیس ادعا می‌کرد و البته در عمل به اثبات رساند که یک جیپ CJ-2A مجهز به گاورنر مکانیکی می‌تواند ۱۰ ساعت متوالی بدون جوش آوردن یا افت فشار روغن، با سرعت ثابت ۷ کیلومتر بر ساعت، خیش شخم‌زنی را بکشد؛ کاری که پیش از آن تنها از عهده دو اسب بارکش برمی‌آمد.

جلوپنجره خودرو دستخوش تغییری همیشگی شد: شیارهای عمودی از ۹ عدد نسخه نظامی به ۷ عدد کاهش یافت تا چراغ‌های جلو بزرگ‌تر (۷ اینچی) شوند و بتوانند برای دید بهتر در شب‌های تاریک روستاها، کمی از قالب بدنه بیرون بزنند. برای نخستین بار درهای عقب بازشو به خودرو اضافه شد تا کیسه‌های بذر، غلات و تجهیزات به‌راحتی داخل اتاق بارگیری شوند و چرخ زاپاس به بخش بیرونی گلگیر عقب در سمت سرنشین منتقل شود. سیستم شفت خروجی قدرت (Power Take-Off / PTO) جلو و عقب اجازه می‌داد ژنراتورها، پمپ‌های آب، اره‌ها و مته‌ها مستقیماً از چرخش میل‌لنگ نیرو بگیرند.