همکاری دیرینه ایران خودرو و پژو فرانسه، علاوه بر تولید خودروهایی چون پژو ۴۰۵ و ۲۰۶، دانش فنی ساخت پیشرانه‌های پژو مانند سری XU و TU را نیز به ایران منتقل کرد.

در بازار ایران، موتور TU5 به دلیل استفاده گسترده در محصولات متنوعی از جمله ۲۰۶، ۲۰۷، رانا، H30 کراس و پژو پارس، بسیار شناخته شده است. این پیشرانه، قدرتمندترین عضو خانواده TU بود که در ایران عرضه شد.

اما در کنار TU5، پیشرانه اقتصادی‌تر TU3 نیز به صورت محدود وارد خط تولید ایران خودرو شد. این موتور عمدتاً در تیپ‌های پایین‌تر پژو ۲۰۶ و تعداد کمی از مدل‌های ۲۰۷ به کار رفت. TU3 دارای حجم کمتر، تکنولوژی سوپاپ‌بندی قدیمی‌تر و قدرت پایین‌تری بود.

مشخصات فنی موتور TU3

موتور TU3، مانند سایر پیشرانه‌های سری TU، در نیمه دوم دهه ۱۹۸۰ به عنوان جایگزینی برای موتورهای سری X گروه پژو-سیتروئن (PSA) معرفی شد.

از میان تنوع زیاد پیشرانه‌های بنزینی و دیزلی سری TU، تنها دو مدل TU3 و TU5 به بازار ایران راه یافتند. در ابتدا، TU3 نیز مانند TU5 با بلوک چدنی و سرسیلندر آلومینیومی تولید می‌شد، اما به مرور زمان، بلوک آن نیز از آلیاژ آلومینیوم ساخته شد تا وزن کلی موتور کاهش یابد.

تفاوت اصلی بین TU3 و TU5 در حجم موتور و ساختار سوپاپ‌بندی آن‌هاست. TU3 با حجم ۱.۴ لیتر، از سیستم تک میل‌سوپاپ (SOHC) برای کنترل ۸ سوپاپ (۲ سوپاپ برای هر سیلندر) استفاده می‌کند.

در مقابل، TU5 با حجم ۱.۶ لیتر (حدود ۲۰۰ سی‌سی بیشتر)، از سیستم پیشرفته‌تر دو میل‌سوپاپ (DOHC/Twin Cam) برای کنترل ۱۶ سوپاپ (۴ سوپاپ برای هر سیلندر) بهره می‌برد.

این تفاوت‌ها باعث می‌شود TU5 از نظر توان و گشتاور خروجی عملکرد بهتری داشته باشد. به خصوص سیستم DOHC در TU5، راندمان کاری و دور موتور بالاتری را فراهم می‌کند و عملکرد تنفسی بسیار بهتری نسبت به TU3 دارد که این مزیت حتی از ۲۰۰ سی‌سی حجم بیشتر نیز مهم‌تر است. این دو عامل، دلایل اصلی بازده پایین‌تر TU3 و تفاوت قابل توجه آن با TU5 در توان و گشتاور تولیدی هستند.

بر اساس اطلاعات بین‌المللی، ضرایب تراکم متفاوتی برای موتور TU3 JP دانلود کلش اعلام شده است که شامل ۱۰.۳ (بالا) و ۹.۳ (پایین) می‌شود. اگرچه ایران خودرو ضریب تراکم دقیقی برای TU3 در وب‌سایت خود ذکر نکرده، اما با توجه به تفاوت توان بین دو پیشرانه، احتمال استفاده از نسخه با ضریب تراکم ۹.۳:۱ در مدل‌های تولیدی ایران خودرو بیشتر است.

در ابتدا، TU3 با سیستم سوخت‌رسانی کاربراتوری تک و دو دهانه عرضه شد. اما از اوایل دهه ۱۹۹۰، سیستم انژکتوری با کنترل کامپیوتری برای این موتور معرفی شد که ضمن کاهش آلایندگی، توان خروجی را در نسخه TU3 FJ2/K تا ۹۹ اسب بخار افزایش داد. البته این نسخه از نوع انژکتوری مدار باز و بدون کاتالیزور بود.

موتور TU3 در ایران

نسخه FJ2/K از پیشرانه TU3 هرگز در بازار ایران عرضه نشد. این امر به دلیل نزدیکی فنی نسبی آن با TU5، توجیه منطقی نداشت. در عوض، نسخه TU3 JP برای محصولات ایران خودرو انتخاب شد که به کاتالیزور و سیستم انژکتوری مدار بسته برای کاهش آلایندگی مجهز بود.

این تغییرات، به طور طبیعی و به دلیل افزایش فشار بر گازهای خروجی اگزوز، تأثیر قابل توجهی بر کاهش توان و گشتاور خروجی موتور گذاشت و تفاوت مشخصات فنی آن را با TU5 بیشتر کرد. این موضوع باعث شد که تولید همزمان این دو پیشرانه توجیه منطقی پیدا کند.

نکته جالب این است که در جدول مشخصات فنی رسمی ایران خودرو، کد موتور TU3 به صورت TU3 A ذکر شده است. در حالی که TU3 A با توان خروجی مشابه نمونه‌های ایرانی، با سیستم سوخت‌رسانی کاربراتوری دو دهانه عرضه شده بود، اما نمونه‌های تولیدی ایران خودرو انژکتوری هستند. بنابراین، پیشرانه TU3 مورد استفاده در ایران در واقع از نوع TU3 JP است که از سیستم پاشش سوخت انژکتوری چند نقطه‌ای (MPI یا MPFI) و کاتالیزور بهره می‌برد.

روغن موتور توصیه شده برای TU3، مانند TU5، گرید 10W-40 است. این روغن باید حداقل دارای شاخصه استاندارد SL یا بالاتر باشد. استفاده از این گرید روغن در بین خودروسازان داخلی رایج است و در مقایسه با روغن‌های قدیمی (مانند 20W-50) نسبتاً رقیق محسوب می‌شود. اما در مقایسه با روغن‌های استاندارد موتورهای توربو تزریق مستقیم (T-GDI) مدرن، کاملاً غلیظ به شمار می‌رود. همچنین، استفاده از روغن گرید 5W-40 نیز در بازار بین‌المللی برای این پیشرانه توصیه شده است.

طراحی ظاهری موتور TU3

از نظر چیدمان و ظاهر کلی، موتور TU3 شباهت زیادی به TU5 دارد. محل قرارگیری باکس فیلتر هوا، دسته‌موتورها، مسیر مدار روغن سیستم هیدرولیک فرمان از روی هدرز اگزوز و طراحی ورودی هوا (پلنوم اینتیک) کاملاً مشابه TU5 است. اما بارزترین تفاوت درپوش سوپاپ آن است. پیشرانه قدیمی TU3 از درپوش سوپاپ فلزی مات استفاده می‌کرد که ورودی روغن موتور آن دقیقاً در وسط و کمی متمایل به جلو قرار داشت. در نسخه‌های جدیدتر، درپوش سوپاپ فلزی